En son içerik ekleyen üyeler(resimli) | Hemen üye ol, seçkin bir ortama katıl!
ÖZSAN GÜZELOĞLUÖZSAN...
50, LEFKOŞA
pamukkalepamukkale
43, denizli
Emirhan ErtaşEmirha...
, Izmir
ABDÜLHAMİTABDÜL...
51, Elazığ
idriscaglaridrisc...
, Elazığ
İbrahim Değerliİbrah...
52, izmir
drozakdrozak
48, yalova
durak41durak41
61, kocaeli

Publish Your Poems, Quotes, Lyrics and more...

Publish Your Poems, Quotes, Lyrics, Videos, Jokes and more for FREE...
Create new account for free

Alfabe û Gramêra Kurmancî ya Celadet Bedirxan, Wergerandin bi Farsiyê ji Edo Makuyî

Alfabe û Gramêra Kurmancî ya Celadet Bedirxan, Wergerandin bi Farsiyê ji Edo Makuyî

الفبای زبان کردی و پایه و اساس دستور زبان کرمانجی
جلادت عالی بدرخان
گرافیک کتاب :
عارف زیرڤان
نَفَل
استکهلم
چاپ دیجیتال
سوید
2002
ترجمه به فارسی : عَدُو ماکویی (1/11/2012)
ISBN : 91-89687-04-3
WWW.nefel.com
info@nefel.com
انتشارات : نفل
Sandfjardsgatan 10,11 tr.
120 57 Arsta / Sweden
بدون اجازه از مولف و یا انتشارات نفل کسی حق چاپ مجدد – کپی کردن و یا قرار دادن کتاب فوق را در هر سایت اینترنتی را ندارد.

فهرست
مقدمه
1- الفبای کردی
پایه و اساس الفبا
بی صدا ( دَنگدار )
صدادار ( دَنگدِیر )
نسبت حروف کردی

2 - پایه و اساس دستور زبان ( گرامر ) کرمانجی
راهنمایی های لازم
دستور زبان ( گرامر )
زبان کردی کرمانجی
عناصر زبان (هِیمانِین زِمان )
حرف ( تیپ )
حروف زبان کردی کرمانجی
صدا و آوای بیان حروف
صدادار ( دَنگدِیر )
بی صدا (دَنگدار )
کشیدن حروف صدادار( کوتاه و بلند)
استقلال بعضی از حروف صدادار
تشدید
هجا ( کیت - بخش . حرف ← واژ←تکواژ ←واژه ←جمله )
کلمه ( بِیژَ – پَیڤ )

انواع مختلف سخن ( کُومَک – هَڤُوک )
متغیر ( گُهِیرباری - تغییر پذیری )
املا و نگارش ( ڤَکیت - قواعد درست نوشتن )
نشانه ها ( نِقطَشانی )
نقطه ( نِقطَ )
علامت سوال (نِقطَپرس )
علامت تعجب ( نِقطَبانگ )
دونقطه ( نِقطَجُوت )
نقطه ویرگول ( نِقطَبِهنُوک )
ویرگول ( بِهنُوک )
ایست و مکث ( رَوَس و ڤِیسِه )
پرانتز( کَڤانُوک )
گیومه ( دُنِک )
خط فاصله (خِیزِک )
زیر خط (بَندَک )

اسم ( ناڤدِیر )
اسم عام و اسم خاص ( هَڤَناڤ و سَرَناڤ )
اسم عام (هَڤَناڤ )
اسم خاص (سَرَناڤ )
تغییر پذیری اسم ها ( گُهِیربارییا ناڤدِیران )
جنس مذکر( زایَندِی نِیر )
جنس مونث ( زایَندِی مِی )
وظایف اسم

شمارش ( مِیژَر - تعداد )
مفرد ( یَکَژمار )
جمع ( گَلَژِمار )
جمع اسامی خاص ( گَلَژِمارییا سَرَناڤان )

تطابق ( تَڤانگ - کرنش و تواضع اسم در حالت مفعولی مستقیم و غیر مستقیم )
تطابق اسم ها (تَڤانگا ناڤدِیران - در حالت های مفعولی )
ضمیر مفعولی اسم ( بِرَسَرِی ناڤدِیرِی )

حرف نشانه ( ڤَقَتاندَک )
حروف نشانه مشخص (ڤَقَتاندَکِی بِناڤکِری - معلوم )
حرف نشانه در جلوی صفات ( قبل از صفت )
حروف نشانه نامشخص (ڤَقَتاندَکِی نَبِناڤکِری - نا معلوم – مبهم )
حروف نشانه نامشخص قبل از صفات
حالت تطابقی حرف نشانه ( کرنش و تواضع حرف نشانه در جایگاه مفعولی )

ضمیر ( پُرُناڤ – جیناڤ )
جنس ضمایر ( زایَندِی پُرُناڤان )
ضمایر مذکر
ضمایر مونث
ضمایر خنثی ( پُرُناڤِین نِیتار )

ضمایر شخصی ( پُرُناڤِین کَسین )
ضمایر فاعلی ( پُرُناڤِین کِرار )
ضمایر مفعولی ( پُرُناڤِین بِرَسَر )
ضمایر دوجانبه ( پُرُناڤِین بَربِهَڤین )
ضمایر ترکیبی (پُرُناڤِین لِهَڤخِستی - از ترکیب حروف اضافه و کلمات اشاره )
ضمایر اشاره ( پُرُناڤِین اِشارکی )
ضمایر وصفی ( پُرُناڤِین گِرِیکی )
ضمایر پرسشی (پُرُناڤِین پِرسیارکی )
ضمایر نامشخص (پُرُناڤِین نَبِناڤکِری - نکره )
ضمایر ملکی ( پُرُناڤِین خُمالین - شامل ضمایر انعکاسی )

صفت ( رَنگدِیر )
صفت بیانی (رَنگدِیرِین وَسفین )
درجه صفت بیانی ( صفت تفضیلی و عالی )
صفات اشاره ای (رَنگدِیرِین اِشارکی )
صفات شمارشی (رَنگدِیرِین ژِمارین )
صفات پرسشی (رَنگدِیرِین پِرسیارکی )
صفات نا مشخص (رَنگدِیرِین نَبِناڤکِری )
صفات ملکی (رَنگدِیرِین خُمالین )

شمارش ( ژِمارناڤ - تعداد )
اعداد مشخص (ژِمارناڤِین بِناڤکِری - معلوم – معرفه )
حالت تطابقی اعداد ( تَڤانگا ژِمارناڤان - کرنش و تواضع اعداد در جایگاه مفعولی )
قاعده کلی ( قَیدا گَلَمپَری )
نیم
یک
هزار

3- پیوست
تراژدی تُرکیزاسیون و مناقشه
در الفبای کردیI , Î
صدا و نحوه بیان حروف ( دَنگانی ) در زبان کردی کرمانجی
حذف کردن iبدون نقطه و فرایند خواندن
سختی و یا راحتی خواندن
فونت – اینترنت و تکنیک

مقدمه
میر جلادت عالی بدر خان ( 1893 – 1951 )میر مدرن زبان کردی کرمانجی می باشد. با زحمات و تلاش های این مرد بزرگ , امروزه زبان کردی کرمانجی نوشتاری تا حدود زیادی به مرحله یک شکل شدن و یگانگی رسیده است.
اگر میر جلادت عالی بدرخان در نیمه اول قرن بیستم , با تبحر و مهارت فوق العاده خود الفبای کردی را ایجاد نمی کرد , زبان کرمانجی نوشتاری تاکنون دچار سردرگمی و خطر نابودی گشته و به این مرحله پیشرفته خود نمی رسید.
چاپ مجدد الفبا و اساس دستور زبان ( گرامر ) زبان کردی کرمانجی به سه دلیل می باشد : 1) آشنایی و یادگیری الفبای کردی که میر جلادت عالی بدر خان پایه و اساس آنرا بنیان نهاده است ,2) ممانعت از دشمن ستیزی هایی که با این الفبا می شود ,3 ) یادگیری گرامر زبان کرمانجی با شرح و تفسیر کرمانجی .
با در دست داشتن این کتاب شما متوجه خواهید شد که میر جلادت عالی بدر خان در بنیان گذاری الفبای کردی چه تبحر و مهارت خاصی داشته است. او زبان ها و الفبا های خارجی زیادی را می دانسته و با تمام دانش خود نیز به صدا و آوای کلمات کردی کرمانجی نیز اشراف داشته است .میر جلادت عالی بدرخان بیشتر از 14 سال بر روی الفبای زبان کردی کار کرده است و آنرا مطابق با نحوه صدا و آوای کلمات هماهنگ کرده است . او صداها و آوا های همه کلمات کردی را در همه لهجه های زبان کردی می شناخته و تاثیر صداهای زبان بیگانه را نیز بر روی آنها می دانسته است .
مثلا او در الفبای کردی صدای » اُ - u « را جزو صدا و آوای زبان بیگانه دانسته و با دلایل منطقی ثابت می کند که اصل این صدا » وِ wi - « می باشد , یعنی اصل کلمه کِرمانج ( kirmanc ) , کوِیرمانج ( kwirmanc ) می باشد , ولی بعدها به مرور زمان در بعضی از مناطق کردستان این صدا به « u » یعنی کُرمانج » kurmanc « تبدیل شده است , در بعضی از مناطق نیز » w « حذف شده و » i « برجامانده است یعنی کِرمانج » kirmanc « .
همچنین میر جلادت عالی بدرخان به طور مفصل در مورد صدای » i « و » Î « کردی نیز تمرکز کرده و علت اینکه چرا این حروف را برای این دو صدا در نظر گرفته را نیز بیان نموده است .
در سالهای اخیر بعضی از کردها بر علیه بکارگیری این دو حروف اقدام کرده و می گویند که این حروف را مانند ترک ها بنویسیم . اگر خوانندگان عزیز ما , این کتاب را بخوانند , خواهند دید که هیچ دلیل منطقی و عاقلانه ای برای این کار وجود ندارد .

به همین مناسبت نیز , بنده ( عارف زیرڤان ) یک متن طولانی را درمورد واهی بودن این ادعا در پایان کتاب آورده ام .
میر جلادت عالی بدرخان الفبای کردی را به صورت قسمت به قسمت و مجزا در مجله » هاوار « چاپ کرده و بعدها نیز به صورت منسجم در یک کتاب کوچک منتشر کرده است . بعد از انتشار این کتاب کوچک نیز چند قسمت دیگر نیز در مجله هاوار چاپ کرده است .
این کتابی که هم اکنون در دست شماست , شامل همه مطالب چاپ شده در مجله هاوار می باشد . در پایان قسمت پانزدهم ( » هاوار « , شماره . 23 ) او نوشته است که » ادامه دارد « ولی من در هیچ جای دیگر مجله هاوار ادامه مطلب را نیافتم .
قسمت های مجزای الفبای کردی در این شماره های مجله هاوار چاپ شده اند : 1-12 , 17-18 و 23 .
همچنین میر جلادت عالی بدرخان » اساس گرامر کردی کرمانجی « را نیز به صورت مجزا در این شماره های » هاوار « منتشر کرده است : 27-35 , 37 ,40 ,42-48 ,50-51 و 53-54 .
تاکنون کتاب های بسیار زیادی در مورد گرامر و دستور زبان کردی کرمانجی نوشته شده اند ولی متاسفانه گرامر کرمانجی به زبان های غیر کرمانجی شرح و تفسیر شده است . » کتاب اساس گرامر کرمانجی « اولین کتابی است که به زبان کرمانجی در مورد گرامر کرمانجی منتشر شده است . در واقع میر جلادت عالی بدرخان علاوه بر اینکه در الفبای کردی پیشگام بوده در این مورد نیز طلیعه دار بوده و ما کردها مدیون زحمات بی پایان ایشان هستیم .
همانطور که خوانندگان متوجه خواهند شد » کتاب اساس گرامر کرمانجی « کامل نبوده , و همه قسمت های گرامر را دربرنمی گیرد . برای مثال قسمت های افعال ( لِیکَران ) , قید ها ( هُوکَران ) , حروف اضافه ( داچَک ) , جمله سازی ( هَڤُوکسازی ) و بعضی موارد دیگر در آن موجود نمی باشد . با این وجود نیز این کتاب گرانبها , شاه اثری کردی است که باید در اختیار همه خوانند ه گان و زبان شناسان کرد قرار بگیرد .
چراکه گرامر کامل کردی کرمانجی بعدها از طرف راجر لسکوت ( همکار و دوست میر جلادت بدرخان ) به زبان فرانسوی شرح و منتشر داده شده است . آن اثر ( Grammaire kurde dialecte kurmandji ) اثر و کار میر جلادت عالی بدرخان است . متاسفانه آن اثر گرانبها و قابل تحسین تا به امروز نیز به زبان کردی کرمانجی ترجمه نشده است .
بنده هیچ تغییری را در متن های میر جلادت عالی بدرخان انجام نداده ام و خواستم که این کتاب , عین اُرجینال خود به دست خوانندگان برسد .
فهرست اول کتاب را بنده فراهم کرده ام و به آن افزوده ام و سرتیتر قسمت های مجزای آنرا , از نو ویرایش کرده ام . من سرتیترها را از متن های کتاب , استخراج کرده و در جاهای مختص خود قرار داده ام . به این ترتیب خواندن متون موجود ,راحت تر خواهد بود .
استکهلم , 15 اُم ایلون 1998
عارف زیرڤان

با نام خداوند پاک و مهربان
الفبای زبان کردی

الفبای زبان کردی از سی و یک حرف تشکیل شده است :
A b c Ç d e Ê f g h I Î j k l m n o p q r s Ş t u Û v w x y z
ز,ی,خ,و,ڤ,اوو,اُ,ت,ش,س,ر,ق,پ,اُوو,ن,م,ل,ک,ژ,ای,اِ,ه,گ,ف,اِی,اَ,د,چ,ج,ب,آ
حروف کردی از لحاظ صدا و آوا به دو نوع تقسیم می گردند : صدادار و بی صدا .
حروف صدادار , حروفی هستند که صدایشان به خودی خود در می آید و صدای حروف بی صدا را نیز در می آورند.
حروف بی صدا , حروفی هستند که بدون کمک صدای حروف صدادار خوانده و تلفظ نمی شوند .
در زبان کردی هشت حرف صدادار وجود دارد :
a, e , Ê , i , Î , o , u , Û
در زبان کردی حروف صدادار به دو صورت کوتاه و بلند می باشند , و نمی توانند گاهی کوتاه و گاهی بلند باشند .
حروف صدادار کوتاه : e , i , u
در der شر Şer سر ser e
کن kin دن din بن bin i
کُرد kurd کُر kur کُل kul u

حروف صدادار بلند :
آڤ av سار sar بار bar a
دِیر dÊr شِیر ŞÊr مِیر mÊr Ê
تیر tÎr زیڤ zÎv شیڤ ŞÎv Î
دُور dor سُور sor کُور kor o
کور kÛr شور ŞÛr دور dÛr Û

در زبان کردی بیست و سه حرف بی صدا وجود دارند :
بار bar باڤ bav بان ban b
جار car جان can جون cÛn c
چار Çar چون ÇÛn چَم Çem Ç
دار dar دان dan دین dÎn d
فانُوس fanos فِلان filan فِند find f
گاڤ gav گِش giŞ گاران garan g
هیم hÎm هِیژا hÊja هالان halan h
ژِن jin ژُور jor ژاژی jajÎ j
کا ka کَر ker کُوم kom k
لُو lo لاو law لَز lez l
مار mar مِیژ mÊj ماک mak m
نان nan نَرم nerm ناس nas n
پار par پُور por پَهن pehn p
قیر qÎr قََنج qenc قََلی qelÎ q
رِی rÊ روو rÛ رَش reŞ r
سار sar ثَبات sebat صُوفی sofÎ s
شُور Şor شَڤ Şev شا Şa Ş
تِیر tÊr طاقَت taqet تووژ tÛj t
ڤاژی vajÎ ڤالا vala ڤِرنی virnÎ v
وار war وَریس werÎs وَک wek w
خانی xanÎ خُوارن xwarin خار xar x
یار yar یَک yek یاری yarÎ y
زُور zor ضابط zabit نافِذ nafiz z

به غیر از این حروف , بعضی از کردها دو حرف دیگررا نیز به کار می برند. این دو حرف کردی نبوده و وارد زبان کردی شده اند.
آنهم حروف » ح « و » غ « می باشند که ما آنها را با قرار دادن دو نقطه بر روی » ¨h « و » x¨ « نشان داده ایم .
¨h ح al¨h حال x¨ غ ar x¨ غار
که با برداشتن این دو نقطه از روی حروف فوق , دوباره دو حرف » h « و » x « به معانی قبلی خود یعنی » ح « و » خ « بر می گردند.
البته اکثریت کردها به جای » غ « , » خ « می گویند :
خَیِدین, xeyidîn , غَیِدین eyidîn x¨
“ Hawar” dengê zanînê ye . zanîn ji me re rêya felat û xweşîyê vedike. Her kesê ko xwe nas dike dikare xwe bide nas kirin . “Hawara” me berî her tiştî heyîna zimanê me dê bide nas kirin . lewma ko ziman Şerta heyînê a pêşîn e .” Hawar” jû pê ve bi her tiştê ko kurdanî û kurdîtî pê bendewar e dê mijûl bibe.
هاوار دَنگِی زانینِی یَ زانین ژِ مَ رَ رییا فَلات و خُوشییِ ڤَدِکَ . هَر کَسِی کُو خُو ناس دِکَ , دِکارَ خُو بِدَ ناس کِرِن. هاوارا مَ بَری هَر تِشتی هَیینا زِمانِی مَ دِی بِدَ ناس کِرِن . لَو ما کُو زِمان شَرتا هَیینِی آ پِیشینَ . هاوار ژوو پِیڤَ بِ هَر تِشتِی کُو کُردانی و کُردیتی پِی بَندَوارَ دِی مِژوول بِبَ .
با ذکر مطالب فوق , ما کلیات الفبای کردی را عنوان کردیم . حالا نیز به جزیات و نحوه استخراج و شکل گیری آنها می پردازیم .
Wergerandin ser Farsiyê ji Edo Makuyî

AttachmentSize
tercuma_kiteba_gramera_celadet_bedirxan-_edo_makuyi.pdf524.56 KB
No votes yet