tahsin_sahintahsin...
64, KAYSERİ
nesimseknesimsek
49, Ankara
samettplsamettpl
18, istanbul
pamukkalepamukkale
43, denizli
smilesmile
, laughcity
savaş karadumansavaş...
54, samsun
mahmutcantekinmahmut...
, ADIYAMAN/
paşa6634paşa6634
50, istanbul

Publish Your Poems, Quotes, Lyrics and more...

Publish Your Poems, Quotes, Lyrics, Videos, Jokes and more for FREE...
Create new account for free

Alfabe û Gramêra Kurmancî ya Celadet Bedirxan, Wergerandin bi Farsiyê ji Edo Makuyî

Alfabe û Gramêra Kurmancî ya Celadet Bedirxan, Wergerandin bi Farsiyê ji Edo Makuyî

الفبای زبان کردی و پایه و اساس دستور زبان کرمانجی
جلادت عالی بدرخان
گرافیک کتاب :
عارف زیرڤان
نَفَل
استکهلم
چاپ دیجیتال
سوید
2002
ترجمه به فارسی : عَدُو ماکویی (1/11/2012)
ISBN : 91-89687-04-3
WWW.nefel.com
info@nefel.com
انتشارات : نفل
Sandfjardsgatan 10,11 tr.
120 57 Arsta / Sweden
بدون اجازه از مولف و یا انتشارات نفل کسی حق چاپ مجدد – کپی کردن و یا قرار دادن کتاب فوق را در هر سایت اینترنتی را ندارد.

فهرست
مقدمه
1- الفبای کردی
پایه و اساس الفبا
بی صدا ( دَنگدار )
صدادار ( دَنگدِیر )
نسبت حروف کردی

2 - پایه و اساس دستور زبان ( گرامر ) کرمانجی
راهنمایی های لازم
دستور زبان ( گرامر )
زبان کردی کرمانجی
عناصر زبان (هِیمانِین زِمان )
حرف ( تیپ )
حروف زبان کردی کرمانجی
صدا و آوای بیان حروف
صدادار ( دَنگدِیر )
بی صدا (دَنگدار )
کشیدن حروف صدادار( کوتاه و بلند)
استقلال بعضی از حروف صدادار
تشدید
هجا ( کیت - بخش . حرف ← واژ←تکواژ ←واژه ←جمله )
کلمه ( بِیژَ – پَیڤ )

انواع مختلف سخن ( کُومَک – هَڤُوک )
متغیر ( گُهِیرباری - تغییر پذیری )
املا و نگارش ( ڤَکیت - قواعد درست نوشتن )
نشانه ها ( نِقطَشانی )
نقطه ( نِقطَ )
علامت سوال (نِقطَپرس )
علامت تعجب ( نِقطَبانگ )
دونقطه ( نِقطَجُوت )
نقطه ویرگول ( نِقطَبِهنُوک )
ویرگول ( بِهنُوک )
ایست و مکث ( رَوَس و ڤِیسِه )
پرانتز( کَڤانُوک )
گیومه ( دُنِک )
خط فاصله (خِیزِک )
زیر خط (بَندَک )

اسم ( ناڤدِیر )
اسم عام و اسم خاص ( هَڤَناڤ و سَرَناڤ )
اسم عام (هَڤَناڤ )
اسم خاص (سَرَناڤ )
تغییر پذیری اسم ها ( گُهِیربارییا ناڤدِیران )
جنس مذکر( زایَندِی نِیر )
جنس مونث ( زایَندِی مِی )
وظایف اسم

شمارش ( مِیژَر - تعداد )
مفرد ( یَکَژمار )
جمع ( گَلَژِمار )
جمع اسامی خاص ( گَلَژِمارییا سَرَناڤان )

تطابق ( تَڤانگ - کرنش و تواضع اسم در حالت مفعولی مستقیم و غیر مستقیم )
تطابق اسم ها (تَڤانگا ناڤدِیران - در حالت های مفعولی )
ضمیر مفعولی اسم ( بِرَسَرِی ناڤدِیرِی )

حرف نشانه ( ڤَقَتاندَک )
حروف نشانه مشخص (ڤَقَتاندَکِی بِناڤکِری - معلوم )
حرف نشانه در جلوی صفات ( قبل از صفت )
حروف نشانه نامشخص (ڤَقَتاندَکِی نَبِناڤکِری - نا معلوم – مبهم )
حروف نشانه نامشخص قبل از صفات
حالت تطابقی حرف نشانه ( کرنش و تواضع حرف نشانه در جایگاه مفعولی )

ضمیر ( پُرُناڤ – جیناڤ )
جنس ضمایر ( زایَندِی پُرُناڤان )
ضمایر مذکر
ضمایر مونث
ضمایر خنثی ( پُرُناڤِین نِیتار )

ضمایر شخصی ( پُرُناڤِین کَسین )
ضمایر فاعلی ( پُرُناڤِین کِرار )
ضمایر مفعولی ( پُرُناڤِین بِرَسَر )
ضمایر دوجانبه ( پُرُناڤِین بَربِهَڤین )
ضمایر ترکیبی (پُرُناڤِین لِهَڤخِستی - از ترکیب حروف اضافه و کلمات اشاره )
ضمایر اشاره ( پُرُناڤِین اِشارکی )
ضمایر وصفی ( پُرُناڤِین گِرِیکی )
ضمایر پرسشی (پُرُناڤِین پِرسیارکی )
ضمایر نامشخص (پُرُناڤِین نَبِناڤکِری - نکره )
ضمایر ملکی ( پُرُناڤِین خُمالین - شامل ضمایر انعکاسی )

صفت ( رَنگدِیر )
صفت بیانی (رَنگدِیرِین وَسفین )
درجه صفت بیانی ( صفت تفضیلی و عالی )
صفات اشاره ای (رَنگدِیرِین اِشارکی )
صفات شمارشی (رَنگدِیرِین ژِمارین )
صفات پرسشی (رَنگدِیرِین پِرسیارکی )
صفات نا مشخص (رَنگدِیرِین نَبِناڤکِری )
صفات ملکی (رَنگدِیرِین خُمالین )

شمارش ( ژِمارناڤ - تعداد )
اعداد مشخص (ژِمارناڤِین بِناڤکِری - معلوم – معرفه )
حالت تطابقی اعداد ( تَڤانگا ژِمارناڤان - کرنش و تواضع اعداد در جایگاه مفعولی )
قاعده کلی ( قَیدا گَلَمپَری )
نیم
یک
هزار

3- پیوست
تراژدی تُرکیزاسیون و مناقشه
در الفبای کردیI , Î
صدا و نحوه بیان حروف ( دَنگانی ) در زبان کردی کرمانجی
حذف کردن iبدون نقطه و فرایند خواندن
سختی و یا راحتی خواندن
فونت – اینترنت و تکنیک

مقدمه
میر جلادت عالی بدر خان ( 1893 – 1951 )میر مدرن زبان کردی کرمانجی می باشد. با زحمات و تلاش های این مرد بزرگ , امروزه زبان کردی کرمانجی نوشتاری تا حدود زیادی به مرحله یک شکل شدن و یگانگی رسیده است.
اگر میر جلادت عالی بدرخان در نیمه اول قرن بیستم , با تبحر و مهارت فوق العاده خود الفبای کردی را ایجاد نمی کرد , زبان کرمانجی نوشتاری تاکنون دچار سردرگمی و خطر نابودی گشته و به این مرحله پیشرفته خود نمی رسید.
چاپ مجدد الفبا و اساس دستور زبان ( گرامر ) زبان کردی کرمانجی به سه دلیل می باشد : 1) آشنایی و یادگیری الفبای کردی که میر جلادت عالی بدر خان پایه و اساس آنرا بنیان نهاده است ,2) ممانعت از دشمن ستیزی هایی که با این الفبا می شود ,3 ) یادگیری گرامر زبان کرمانجی با شرح و تفسیر کرمانجی .
با در دست داشتن این کتاب شما متوجه خواهید شد که میر جلادت عالی بدر خان در بنیان گذاری الفبای کردی چه تبحر و مهارت خاصی داشته است. او زبان ها و الفبا های خارجی زیادی را می دانسته و با تمام دانش خود نیز به صدا و آوای کلمات کردی کرمانجی نیز اشراف داشته است .میر جلادت عالی بدرخان بیشتر از 14 سال بر روی الفبای زبان کردی کار کرده است و آنرا مطابق با نحوه صدا و آوای کلمات هماهنگ کرده است . او صداها و آوا های همه کلمات کردی را در همه لهجه های زبان کردی می شناخته و تاثیر صداهای زبان بیگانه را نیز بر روی آنها می دانسته است .
مثلا او در الفبای کردی صدای » اُ - u « را جزو صدا و آوای زبان بیگانه دانسته و با دلایل منطقی ثابت می کند که اصل این صدا » وِ wi - « می باشد , یعنی اصل کلمه کِرمانج ( kirmanc ) , کوِیرمانج ( kwirmanc ) می باشد , ولی بعدها به مرور زمان در بعضی از مناطق کردستان این صدا به « u » یعنی کُرمانج » kurmanc « تبدیل شده است , در بعضی از مناطق نیز » w « حذف شده و » i « برجامانده است یعنی کِرمانج » kirmanc « .
همچنین میر جلادت عالی بدرخان به طور مفصل در مورد صدای » i « و » Î « کردی نیز تمرکز کرده و علت اینکه چرا این حروف را برای این دو صدا در نظر گرفته را نیز بیان نموده است .
در سالهای اخیر بعضی از کردها بر علیه بکارگیری این دو حروف اقدام کرده و می گویند که این حروف را مانند ترک ها بنویسیم . اگر خوانندگان عزیز ما , این کتاب را بخوانند , خواهند دید که هیچ دلیل منطقی و عاقلانه ای برای این کار وجود ندارد .

به همین مناسبت نیز , بنده ( عارف زیرڤان ) یک متن طولانی را درمورد واهی بودن این ادعا در پایان کتاب آورده ام .
میر جلادت عالی بدرخان الفبای کردی را به صورت قسمت به قسمت و مجزا در مجله » هاوار « چاپ کرده و بعدها نیز به صورت منسجم در یک کتاب کوچک منتشر کرده است . بعد از انتشار این کتاب کوچک نیز چند قسمت دیگر نیز در مجله هاوار چاپ کرده است .
این کتابی که هم اکنون در دست شماست , شامل همه مطالب چاپ شده در مجله هاوار می باشد . در پایان قسمت پانزدهم ( » هاوار « , شماره . 23 ) او نوشته است که » ادامه دارد « ولی من در هیچ جای دیگر مجله هاوار ادامه مطلب را نیافتم .
قسمت های مجزای الفبای کردی در این شماره های مجله هاوار چاپ شده اند : 1-12 , 17-18 و 23 .
همچنین میر جلادت عالی بدرخان » اساس گرامر کردی کرمانجی « را نیز به صورت مجزا در این شماره های » هاوار « منتشر کرده است : 27-35 , 37 ,40 ,42-48 ,50-51 و 53-54 .
تاکنون کتاب های بسیار زیادی در مورد گرامر و دستور زبان کردی کرمانجی نوشته شده اند ولی متاسفانه گرامر کرمانجی به زبان های غیر کرمانجی شرح و تفسیر شده است . » کتاب اساس گرامر کرمانجی « اولین کتابی است که به زبان کرمانجی در مورد گرامر کرمانجی منتشر شده است . در واقع میر جلادت عالی بدرخان علاوه بر اینکه در الفبای کردی پیشگام بوده در این مورد نیز طلیعه دار بوده و ما کردها مدیون زحمات بی پایان ایشان هستیم .
همانطور که خوانندگان متوجه خواهند شد » کتاب اساس گرامر کرمانجی « کامل نبوده , و همه قسمت های گرامر را دربرنمی گیرد . برای مثال قسمت های افعال ( لِیکَران ) , قید ها ( هُوکَران ) , حروف اضافه ( داچَک ) , جمله سازی ( هَڤُوکسازی ) و بعضی موارد دیگر در آن موجود نمی باشد . با این وجود نیز این کتاب گرانبها , شاه اثری کردی است که باید در اختیار همه خوانند ه گان و زبان شناسان کرد قرار بگیرد .
چراکه گرامر کامل کردی کرمانجی بعدها از طرف راجر لسکوت ( همکار و دوست میر جلادت بدرخان ) به زبان فرانسوی شرح و منتشر داده شده است . آن اثر ( Grammaire kurde dialecte kurmandji ) اثر و کار میر جلادت عالی بدرخان است . متاسفانه آن اثر گرانبها و قابل تحسین تا به امروز نیز به زبان کردی کرمانجی ترجمه نشده است .
بنده هیچ تغییری را در متن های میر جلادت عالی بدرخان انجام نداده ام و خواستم که این کتاب , عین اُرجینال خود به دست خوانندگان برسد .
فهرست اول کتاب را بنده فراهم کرده ام و به آن افزوده ام و سرتیتر قسمت های مجزای آنرا , از نو ویرایش کرده ام . من سرتیترها را از متن های کتاب , استخراج کرده و در جاهای مختص خود قرار داده ام . به این ترتیب خواندن متون موجود ,راحت تر خواهد بود .
استکهلم , 15 اُم ایلون 1998
عارف زیرڤان

با نام خداوند پاک و مهربان
الفبای زبان کردی

الفبای زبان کردی از سی و یک حرف تشکیل شده است :
A b c Ç d e Ê f g h I Î j k l m n o p q r s Ş t u Û v w x y z
ز,ی,خ,و,ڤ,اوو,اُ,ت,ش,س,ر,ق,پ,اُوو,ن,م,ل,ک,ژ,ای,اِ,ه,گ,ف,اِی,اَ,د,چ,ج,ب,آ
حروف کردی از لحاظ صدا و آوا به دو نوع تقسیم می گردند : صدادار و بی صدا .
حروف صدادار , حروفی هستند که صدایشان به خودی خود در می آید و صدای حروف بی صدا را نیز در می آورند.
حروف بی صدا , حروفی هستند که بدون کمک صدای حروف صدادار خوانده و تلفظ نمی شوند .
در زبان کردی هشت حرف صدادار وجود دارد :
a, e , Ê , i , Î , o , u , Û
در زبان کردی حروف صدادار به دو صورت کوتاه و بلند می باشند , و نمی توانند گاهی کوتاه و گاهی بلند باشند .
حروف صدادار کوتاه : e , i , u
در der شر Şer سر ser e
کن kin دن din بن bin i
کُرد kurd کُر kur کُل kul u

حروف صدادار بلند :
آڤ av سار sar بار bar a
دِیر dÊr شِیر ŞÊr مِیر mÊr Ê
تیر tÎr زیڤ zÎv شیڤ ŞÎv Î
دُور dor سُور sor کُور kor o
کور kÛr شور ŞÛr دور dÛr Û

در زبان کردی بیست و سه حرف بی صدا وجود دارند :
بار bar باڤ bav بان ban b
جار car جان can جون cÛn c
چار Çar چون ÇÛn چَم Çem Ç
دار dar دان dan دین dÎn d
فانُوس fanos فِلان filan فِند find f
گاڤ gav گِش giŞ گاران garan g
هیم hÎm هِیژا hÊja هالان halan h
ژِن jin ژُور jor ژاژی jajÎ j
کا ka کَر ker کُوم kom k
لُو lo لاو law لَز lez l
مار mar مِیژ mÊj ماک mak m
نان nan نَرم nerm ناس nas n
پار par پُور por پَهن pehn p
قیر qÎr قََنج qenc قََلی qelÎ q
رِی rÊ روو rÛ رَش reŞ r
سار sar ثَبات sebat صُوفی sofÎ s
شُور Şor شَڤ Şev شا Şa Ş
تِیر tÊr طاقَت taqet تووژ tÛj t
ڤاژی vajÎ ڤالا vala ڤِرنی virnÎ v
وار war وَریس werÎs وَک wek w
خانی xanÎ خُوارن xwarin خار xar x
یار yar یَک yek یاری yarÎ y
زُور zor ضابط zabit نافِذ nafiz z

به غیر از این حروف , بعضی از کردها دو حرف دیگررا نیز به کار می برند. این دو حرف کردی نبوده و وارد زبان کردی شده اند.
آنهم حروف » ح « و » غ « می باشند که ما آنها را با قرار دادن دو نقطه بر روی » ¨h « و » x¨ « نشان داده ایم .
¨h ح al¨h حال x¨ غ ar x¨ غار
که با برداشتن این دو نقطه از روی حروف فوق , دوباره دو حرف » h « و » x « به معانی قبلی خود یعنی » ح « و » خ « بر می گردند.
البته اکثریت کردها به جای » غ « , » خ « می گویند :
خَیِدین, xeyidîn , غَیِدین eyidîn x¨
“ Hawar” dengê zanînê ye . zanîn ji me re rêya felat û xweşîyê vedike. Her kesê ko xwe nas dike dikare xwe bide nas kirin . “Hawara” me berî her tiştî heyîna zimanê me dê bide nas kirin . lewma ko ziman Şerta heyînê a pêşîn e .” Hawar” jû pê ve bi her tiştê ko kurdanî û kurdîtî pê bendewar e dê mijûl bibe.
هاوار دَنگِی زانینِی یَ زانین ژِ مَ رَ رییا فَلات و خُوشییِ ڤَدِکَ . هَر کَسِی کُو خُو ناس دِکَ , دِکارَ خُو بِدَ ناس کِرِن. هاوارا مَ بَری هَر تِشتی هَیینا زِمانِی مَ دِی بِدَ ناس کِرِن . لَو ما کُو زِمان شَرتا هَیینِی آ پِیشینَ . هاوار ژوو پِیڤَ بِ هَر تِشتِی کُو کُردانی و کُردیتی پِی بَندَوارَ دِی مِژوول بِبَ .
با ذکر مطالب فوق , ما کلیات الفبای کردی را عنوان کردیم . حالا نیز به جزیات و نحوه استخراج و شکل گیری آنها می پردازیم .
Wergerandin ser Farsiyê ji Edo Makuyî

AttachmentSize
tercuma_kiteba_gramera_celadet_bedirxan-_edo_makuyi.pdf524.56 KB
No votes yet